COSMO TÜRKÇE – Almanya'da öne çıkan konularda bilgilendirici Türkçe podcast

Saat ustası, marangoz ve restoratör Cengiz Erdem 1970 yılında Milas’ta doğdu. 1992’de öğrenci olarak Almanya’ya geldi. Marangozluk eğitiminin ardından Köln yakınlarındaki Brühl’e yerleşti ve aile mesleğini icra etmeye başladı. Genellikle şahıs ve kurumlara çalışıyor. Antika parçaları ve tarihi evleri restore ediyor. Çok yönlü zanaatkar WDR‘de stüdyo konuğumuz oldu. Sunucumuz Adnan Ağaç'ın Cengiz Erdem ile yaptığı ilginç sohbet sizi bekliyor.

Berlin'de 20 Eylül'deki eyalet seçimlerinden birinci parti çıkan Sol Parti, SPD ve Yeşiller ile ön görüşmelerini tamamladı. Üç partinin 17 Ekim'de açıkladığı ortak belgede, 10.000'den fazla dairesi olan büyük konut şirketlerinin kamulaştırılması, 2031'e kadar 100.000 yeni konut ve eyalete ait konut şirketlerinde kira artışlarına yıllık yüzde 2 sınırı yer alıyor. SPD eyalet yönetimi ve Yeşiller'in delegeleri koalisyon müzakerelerine başlanmasını onay verdi. Sol Parti son kararını 31 Ekim'de yapılması planlanan kongresinde verecek. Onay çıkması durumunda müzakerelerin Kasım ayı başında başlaması bekleniyor. Ancak süreç tartışmalı. Başbakan Merz, SPD ve Yeşiller'e, Sol Parti ile görüşmeyi bırakma çağrısı yaptı, 20 SPD'li federal milletvekili de antisemitizm tartışmalarını gerekçe göstererek müzakerelere karşı çıkıyor. Koalisyon kurulursa Elif Eralp, Berlin'in ilk Sol Partili ve ilk Türkiye kökenli belediye başkanı olacak. Siyaset Bilimci ve Sosyolog Dr. Özgür Özvatan ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Erkan…

Fransa'da eylemler Eylül ayı ortasında Créteil'deki bir lisede başladı. Öğrenciler öğretmen eksikliğini, kalabalık sınıfları ve bakımsız okul binalarını protesto ediyordu. Okul blokajları kısa sürede tüm ülkeye yayıldı. Üniversite öğrencileri, sendikalar ve Sarı Yelekliler de harekete katıldı, talepler hayat pahalılığına ve kamu hizmetlerine uzandı. 17 Ekim Cumartesi günü İçişleri Bakanlığı'na göre ülke genelinde 550 bin kişi sokaktaydı, bunların 110 bini Paris'teydi.

Türkiye'nin en çok izlenen muhalif kanallarından Halk TV'ye 14 Ekim'de kayyum atandı. Polis sabahın erken saatlerinde kanalın İstanbul'daki binasında arama yaptı, canlı yayın durduruldu ve kanalın sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, kanal sahibi Cafer Mahiroğlu hakkında rüşvet, ihaleye fesat karıştırma ve suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama iddialarıyla soruşturma yürütüyor. Londra'da yaşayan Mahiroğlu suçlamaları reddediyor. Genel Yayın Yönetmeni Suat Toktaş, kayyum altında çalışmayı reddederek istifa etti. Bir yıl önce de TELE1'e kayyum atanmıştı. Son haftalarda haber sitesi T24'e erişim engeli getirildi, fon soruşturmasını haberleştiren gazeteciler tutuklandı ya da ev hapsine alındı. Sınır Tanımayan Gazeteciler'in 2026 endeksinde Türkiye, 180 ülke arasında 163. sırada. Peki bu tablo Türkiye'de basın özgürlüğü için ne anlama geliyor? Gazeteci ve akademisyen Can Ertuna ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Erkan Aslan var.

Necati Şahin, 1955’te Sivas’ın bir köyünde doğdu. Öğretmen olarak geldiği Almanya’da eğitimci, tiyatrocu, yazar ve kültür insanı olarak iz bıraktı. Bağlamayı senfoniyle buluşturdu, 1246 kişiyi aynı sahnede bir araya getirdi, tiyatroyla kuşaklar ve kültürler arasında köprüler kurdu. Necati Şahin, bu bölümde Ekim başında yayımlanan yeni kitabı "Allah’ım Beni Türk Yap" ile bizi çocukluğuna, kimliğine ve hafızasında iz bırakan hikayelere götürüyor. Mikrofonda Gökçe Göksu var.

Üniversite diploması Almanya’da iş hayatına açılan kapının anahtarı olarak görülüyordu. Ancak bugün bu tablo değişiyor. Federal İstihdam Ajansı’nın verilerine göre, 2025 yılında işsiz üniversite mezunlarının sayısı 335 bine ulaştı. Oysa 2022’de üniversite mezunları arasında işsiz sayısı 200 bin civarındaydı. Peki üniversite mezunu olmak neden artık tek başına yeterli değil? Gençlerin iş bulamamasının sebebi ekonomideki durgunluk mu, yoksa yapay zekanın kullanılması gibi iş piyasasının değişmesi mi? Bu soruları Avrupalı Türk İş İnsanları Derneği Başkanı (ATİAD) Aziz Sarıyar ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

SPD’nin eş genel başkanı Bärbel Bas, 12 Ekim’de parti başkanlığından istifa ettiğini açıkladı ve Başbakan Friedrich Merz’den Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı görevinden alınmasını istedi. Bas, kararının gerekçesi olarak üvey kızının ölümünü ve koalisyon ortağı CDU/CSU’dan gelen eleştirileri gösterdi. Federal milletvekilliğini ise sürdürecek. Bakanlığa eski Rheinland-Pfalz Başbakanı Alexander Schweitzer atandı. Parti başkanlığının kime geçeceği ise belirsiz. Lars Klingbeil, parti liderliğinin bu yıl içinde yeniden seçilmesini istiyor. Manuela Schwesig, Anke Rehlinger, Hubertus Heil ve Boris Pistorius gibi isimler konuşuluyor. SPD son seçimlerde tarihi kayıplar yaşadı; Berlin’de yüzde 18,4'le yüz yılı aşkın sürenin en kötü sonucunu aldı. Peki Bas’ın istifası SPD’nin ve koalisyonun geleceği için ne anlama geliyor? Gazeteci Ahmet Külahçı ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Almanya'da ilk kez AfD'li bir siyasetçi eyalet meclisi başkanı oldu. Tobias Rausch, 6 Ekim'de Saksonya-Anhalt Eyalet Meclisi Başkanlığına 48 oyla seçildi. AfD ve BSW'nin toplam sandalye sayısı 44. Gizli oylamada gelen dört ek oyun kimden geldiği bilinmiyor; Rausch bu oyların CDU'dan geldiğini söylüyor. AfD, Eylül'deki eyalet seçimlerinde hem Saksonya-Anhalt'ta (%43,8) hem de Mecklenburg-Vorpommern'de (%38,2) birinci parti oldu. Federal anketlerde de birinci sırada. Henüz hiçbir eyalette hükümette değil, ama AfD'li Ulrich Siegmund Aralık'ta Saksonya-Anhalt Başbakanı olmak istiyor. Protestolara ve diğer partilerin "güvenlik duvarına" rağmen AfD'nin seçmen kitlesi büyüyor. Peki aşırı sağcı parti seçmenin gözünde normalleşiyor mu? Bu gelişmeler Almanya'daki Türkiye kökenliler için ne anlama geliyor? Türkiye ve Uyum Araştırmaları Merkezi'nden siyaset bilimci Caner Aver ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Serap Doğan var.

Öğünç Kardelen’in müzik yolculuğu İzmir’de başladı. Dokuz Eylül Üniversitesi’nde şan ve opera eğitimi aldı, 20 yıl önce Almanya’ya geldi ve Köln Müzik Yüksekokulu’nda opera eğitimini sürdürdü. Köln onu indie-folk grubu Kent Koda ile tanıdı; yeni grubu Ahtapot ile ise Anadolu rock ve 70'lerin saykodelik tınılarından beslenen, daha hipnotik bir sound arayışında. Kardelen sahnenin yanı sıra tiyatro için de beste yapıyor: Köln, Düsseldorf ve Bonn’daki çeşitli prodüksiyonlarda müzik direktörlüğü ve bestecilik üstlendi, şu sıralar Heidelberg’de sonbaharda sahnelenecek bir oyunun müziği üzerinde çalışıyor. Öğünç Kardelen ile sunucumuz Gökçe Göksu sohbet etti.

7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 250 kişi rehin alındı. İsrail'in ardından başlattığı askeri operasyonlarda Gazze büyük ölçüde yıkıldı. Hamas kontrolündeki Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre bugüne kadar 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazla kişi yaralandı. Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen ölümler sürüyor. Almanya ise tarihsel sorumluluğuna atıfla İsrail'in yanında durmaya devam ediyor. Bu tutum Almanya'da toplumu böldü mü? Müslüman ülkeler kökenli göçmenlerde nasıl bir kırılma yarattı? Siyasi ve toplumsal tartışma alanı daraldı mı? Peki ya Müslüman toplumun kendi seçici duyarlılığı? Osnabrück Üniversitesi İslam İlahiyatı Enstitüsü'nden din ve göç sosyoloğu Prof. Dr. Rauf Ceylan ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Şubat 2023'te Heilbronn'da hız sınırı 40 olan bir caddede yaklaşık 100 km/s hızla giden bir sürücü, bir ailenin arabasına çarptı. 42 yaşındaki aile babası hayatını kaybetti, eşi ve iki çocuğu yaralandı. Almanya'da doğup büyüyen Türkiye vatandaşı sürücü, cinayetten 9 yıl gençlik cezası aldı. Kendisi o dönem 20 yaşındaydı. Şimdi Baden-Württemberg Yüksek İdare Mahkemesi, onun Türkiye'ye sınır dışı edilmesini de kesinleştirdi. Genç, cezasını çektikten sonra 8 yıl boyunca Almanya'ya ve AB ülkelerine giremeyecek. Yasa dışı yarışlar ise artmaya devam ediyor: Kuzey Ren-Vestfalya'da geçen yıl hem yarış sayısı hem de bu yarışlarda ölenlerin sayısı rekor kırdı. Almanya'da doğmuş bir gencin sınır dışı edilmesi ne anlama geliyor? Aileler, ağır bir suçun oturum hakkını kaybettirebileceğini biliyor mu? Almanya Türk Toplumu Başkanı Gökay Sofuoğlu ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Türkiye'deki bazı yatırım şirketleri, Türkiye ve Almanya'daki yüz binlerce kişiyi "büyük para kazanacaksınız" vaadiyle fonlara yönlendirdi. Yaklaşık 500 bin mağdur ve 15 milyar Euro'luk devasa bir miktar söz konusu. Manipülasyon nedeniyle yatırım şirketlerinin yöneticilerinden 60'ı aşkın kişi gözaltına alındı veya tutuklandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “sorumlulardan hesap sorulacak” dediği süreç, AK Parti içindeki bazı isimlere yönelik iddialara da uzanıyor. Peki mağdurlar parasını geri alabilecek mi? Ekonomist Uğur Gürses ile fon krizinin Borsa İstanbul'a, yatırımcı güvenine etkilerini ve krizin siyasi boyutunu konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Türk Müziği'nin sevilen sanatçısı Gaye Su Akyol, Kuzey Ren Vestfalya'da WDR Funkhaus Orkestrası eşliğinde iki konser verecek. İlk konser 2 Ekim cuma akşamı Köln'deki WDR Funkhaus binasında, ikinci konser ise 3 Ekim cumartesi akşamı Dortmund'daki Konzerthaus gösteri merkezinde. Hayatı İstanbul ve Berlin arasında geçen müzisyen, bu konserler öncesinde WDR'deki stüdyomuzu ziyaret etti, sunucumuz Aydın Işık'ın sorularını yanıtladı. Samimi, derinlikli ve hoş bir sohbet sizi bekliyor.

Elif Eralp seçim akşamı yaptığı konuşmada şöyle demişti: "Hep beraber bir tarih yazdık." Sol Parti Berlin'de seçimi kazandı, ancak başkentte hükümet kurmasına karşı büyük bir muhalif cephe oluştu. Alman basınında çıkan haberlere göre, özellikle antisemit suçlamaları ile Sol Parti ciddi bir şekilde hedef alınıyor. Eleştirenlerin arasında Cem Özdemir de var. Peki şimdi ne olacak? Sol Parti, Yeşiller ve SPD ile koalisyon hükümeti kurabilecek mi? Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri derledi. 2017'de Almanya'ya yerleşen ve Berlin'de eyalet meclisine seçilen barış akademisyeni Betül Havva Yılmaz ile Sol Parti'ye yönelik tepkileri ve bunun partiyi nasıl etkilediğini konuştuk. Mikrofonda Aydın Işık var

Avrupa'da savaş kaygısı giderek büyüyor. Ağustos başında Leipzig/Halle Havalimanı'nda patlayıcı yüklü bir dron, Ukrayna'ya mühimmat taşıyan bir kargo uçağına çarptı. Almanya bu saldırı girişiminden Rusya'yı sorumlu tuttu. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise suçlamaları "gerçek bir savaşın başlangıcı" olarak nitelendirdi. Tarafsızlığıyla bilinen İsviçre yeni güvenlik stratejisinde hibrit tehditlere ve dron saldırılarına karşı önlemleri öne çıkardı. İsviçre halkı da tarafsızlığı daha katı hale getirecek girişimi yüzde 70'in üzerinde oyla reddetti. Almanya ise 2027'de savunmaya yaklaşık 140 milyar euro ayırmayı planlıyor. Avrupa gerçekten Rusya ile bir savaşa mı hazırlanıyor, yoksa asıl tehdit sabotaj ve siber saldırılar mı? Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri aktardı, Kadir Has Üniversitesi'nden güvenlik ve strateji uzmanı Prof. Dr. Serhat Güvenç ile konuştuk. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.

"Ölü Deniz" adlı stand-up gösterisi nedeniyle 88 gündür tutuklu olan komedyen Deniz Göktaş, davanın ilk duruşmasında tahliye edildi. İstanbul 14. Asliye Ceza Mahkemesi, Göktaş'ı "suçu ve suçluyu övme" suçlamasından beraat ettirdi. Mahkeme, "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçunun unsurlarının oluşmadığına karar verdi ve bu suçlamayı "dini değerleri aşağılama" olarak değerlendirerek 7 ay 15 gün hapis cezası verdi. "Cumhurbaşkanına hakaret" suçundan ise 11 ay 20 gün hapis cezası verildi. Göktaş'ın toplam cezası 1 yıl 7 ay 5 gün. Göktaş hükümle birlikte tahliye edildi. Savcı mütalaasında Göktaş'ın üç suçtan da cezalandırılmasını ve tahliyesini istemişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın avukatı da duruşmada davaya katılma talebinde bulundu. Göktaş savunmasında, 3 Temmuz'dan beri "kuyu tipi" olarak bilinen yüksek güvenlikli bir cezaevinde güneş görmeden tutulduğunu anlattı. Suçlama konusu esprileri 100 binden fazla seyircinin önünde yaptığını ve tek bir şikâyet almadığını söyledi. "Diktatör" ifadesinin hakaret değil…

Hakan Taş, 15 Eylül 1966’da Erzincan’ın Kemah ilçesinde doğdu. Ailesi daha sonra Erzincan’dan İstanbul’a göç etti. Taş, 14 yaşındayken, 1980 yılında ailesiyle birlikte önce Münih’e yerleşti. Burada bir yıl yaşadıktan sonra ise bugüne dek evi olan Berlin’e taşındı. 2011 yılında Sol Parti’den ilk kez Berlin eyalet parlamentosuna seçilen Hakan Taş, eşcinsel kimliğini hiç gizlemedi. Göçmen kimliğine cinsel yönelimi de eklenince karşılaştığı ötekileştirmenin, maruz kaldığı tehdit ve hakaretlerin dozu da artmış oldu. Ancak ayrımcılıkla mücadele ve adalet arayışı, onun siyasete girmesinde önemli motivasyonu oldu. 2021 senesine kadar Berlin’de milletvekilliği yapan Hakan Taş ile Cosmo Türkçe’nin “Bizden biri” serisi için Adnan Ağaç konuştu.

Türkiye’nin 15 ilinde LGBTİ birey ve derneklere yönelik yapılan operasyon dalgası tüm dünyada geniş yankı uyandırdı. “Ailem Güvende” adı altında yürütülen operasyonlarda onlarca kişi gözaltına alınıp tutuklanırken pek çok dernek, aktivist ve gazetecinin sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildi. Türkiye’deki siyasi ve toplumsal atmosfer, bir cinsel azınlığa mensup olmanın artık fiilen suç mu sayıldığı sorusunu akıllara getiriyor. Cosmo Türkçe, Berlin’de yaşayan yazar Barbaros Altuğ ile son operasyonları ve LGBTİ’lere yönelik Türkiye ile dünyadaki gidişatı konuştu. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Serap Doğan var.

Almanya'da Federal Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni yasa taslağına göre, mağaza, restoran ve hizmet sektöründeki işletmelere en az bir Avrupa merkezli dijital ödeme seçeneği sunma zorunluluğu geliyor. Tüketiciler küçük alışverişlerde bile ek komisyon ödemezken, nakit kullanım hakkı da korunmaya devam ediyor. Kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmeyi hedefleyen bu düzenlemenin arka planını ve işletmelere getireceği yükü, yılların tecrübesine sahip gastronom ve işletme sahibi Fazıl Bay ile masaya yatırdık. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Serap Doğan var.

Başkent seçimini yapti. Berlin'de sandıklar açıldı, siyasi dengeler değişti. Elif Eralp liderliğindeki Sol Parti yüzde 25,7 oyla Berlin seçimlerinin birinci partisi oldu. Eralp şimdi Almanya'nın başkentini yönetmeye hiç olmadığı kadar yakın. Ancak Berlin'de asıl soru şimdi başlıyor: Sol Parti kiminle koalisyon kuracak ve Elif Eralp Berlin'in başına geçebilecek mi? Pazar gününün bir diğer önemli seçim adresi ise Mecklenburg-Vorpommern'di. Burada tablo Berlin'den oldukça farklıydı. AfD yüzde 38,2 oyla birinci parti oldu. SPD yüzde 35,5 ile ikinci sırada kaldı. CDU ise yüzde 5'lik seçim barajını aşamayarak ilk kez bir eyalet meclisinin dışında kaldı. Bu sonuç, Başbakan Friedrich Merz'in liderliğindeki CDU açısından önemli bir yenilgi anlamına geliyor. Zira iktidardaki CDU'nun bir eyalet seçiminde meclis dışında kalması, federal hükümetin göreve gelmesinden sonraki siyasi dengeler açısından dikkat çekici bir sonuç. Peki Almanya'nın iki eyaletinde birbirinden çok farklı sonuçlar ortaya çıkması ne anlama geliyor?…

İlk romanı "Es ist so einsam im Sattel, seit das Pferd tot ist" (At Öldüğünden Beri Semer Çok Issız) ile 1995 yılında büyük bir çıkış yakalayan ve Alman edebiyatının en özgün genç kalemlerinden biri sayılan Selim Özdoğan, 30 yılı aşkın kariyerine 20'den fazla eser sığdırdı. Göç ve ailesinin geldiği kültürün izleri edebiyatında önemli yer alan yazar bir "göçmen edebiyatçısı" olarak etiketlenmeye ise karşı çıkıyor. Bir yazar olarak özgürlüğü, göç hafızasını ve gelecek projelerini konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) sonuçları, Almanya için alarm verici bir tabloyu ortaya koydu. Öğrenciler okuma, matematik ve fen bilimlerinde şimdiye kadarki en düşük seviyeyi gördü. Peki, eğitimdeki bu kötü gidişatın sebebi ne; önümüzdeki yıllar için toplumsal, siyasi ve ekonomik sonuçları neler olacak? Göç kökenli olmak eğitimde rol oynuyor mu? Almanya gibi bir refah ülkesinde fırsat eşitliği var mı? Konunun farklı boyutlarını, kendisi de eğitimci olan KRV Eyalet Milletvekili Dilek Engin ve FÖTED Eş Başkanı Dr. Aysun Aydemir ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Saksonya-Anhalt seçimi Berlin'i sarstı. AfD yüzde 43,8 ile bir eyalet seçiminde şimdiye kadarki en yüksek oyunu aldı. Şansölye Friedrich Merz'in partisi CDU ise yüzde 17,2 ile tarihinin en düşük sonucunu aldı. Seçimin ardından CDU içinden istifa çağrıları yükseldi. Olası halefler arasında NRW Eyalet Başbakanı Hendrik Wüst, CSU lideri Markus Söder ve CSU'lu İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt'in adı geçiyor. Merz ise pes etmeyeceğini söylüyor. Koalisyon ortağı SPD de anketlerde tarihinin en düşük seviyesinde. Merz kalır mı, gider mi? Gazeteci Yücel Özdemir ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Başkent 20 Eylül'de sandığa gidiyor ve Türkiye kökenli bir adayın Berlin'in başına en çok yaklaştığı seçim olacak. Sol Parti'nin adayı Elif Eralp, 11 Eylül anket ortalamasında yüzde 21 ile birinci sırada; kazanırsa ve koalisyonu kurabilir ise şehri yöneten ilk Türkiye kökenli isim olacak. Partisi üç yıl önce yüzde 12,2 almıştı. Hemen arkasında yüzde 20,1 ile CDU var. Adayı Stefan Evers seçime sonradan dahil oldu: 3 Ocak'taki kundaklamanın yol açtığı elektrik kesintisi krizinin ardından Kai Wegner temmuzda adaylıktan çekildi. AfD yüzde 17,7 ile 2023'teki oyunun neredeyse iki katında. Uzun yıllar "misafir işçilerin partisi" olarak anılan SPD ise yüzde 18,4'ten yüzde 12,2'ye indi; seçime on bir gün kala adayı Steffen Krach hakkında rüşvet şüphesiyle soruşturma açıldığı ortaya çıktı. Krach suçlamaları reddediyor. Mevcut CDU-SPD koalisyonunun çoğunluğu kalmıyor, yani şehri kimin yöneteceği koalisyon masasında belli olacak. Berlinli seçmen ne istiyor, göçmen kökenliler tercihini neye göre yapıyor? Dr. Yaşar Aydın…

Turgut Altuğ 1965'te Tarsus'ta doğdu; tarım işçisi bir ailenin dokuz çocuğundan biri. Ankara'da siyaset bilimi, İzmir'de ziraat okudu ve 1992'de, 27 yaşında Almanya'ya geldi. Bonn'da yüksek lisans yaptı, 2002'de Hohenheim Üniversitesi'nde Bolivya And Vadileri'ndeki Criollo keçileri üzerine doktorasını tamamladı. 2009'da Kreuzberg'de Türkisch-Deutsches Umweltzentrum'u kurdu. Almanya'nın göçmenlere yönelik ilk çevre örgütü. 2011'den bu yana Berlin Eyalet Parlamentosu'nda milletvekili; uzun yıllar Yeşiller'de doğa koruma, çevre eğitimi ve gıda politikaları sözcülüğü yaptı, 2025 sonunda partisinden ayrılarak SPD grubuna katıldı. 20 Eylül'deki seçimlerde aday değil; 15 yılın ardından aktif siyasete veda ediyor. Hayatını anlattığı kitabı geçen hafta çıktı. Turgut Altuğ ile sunucumuz Gökçe Göksu sohbet etti.

Köln ve çevresinde Türkiye kökenli işletme sahiplerine yönelik silahlı saldırılar artıyor. 30 Ağustos sabahı Erftstadt'ta bir evin önündeki araca ve evin cephesine silahla ateş açıldı; ev sahipleri o sırada içeride olduğu için savcılık olayı cinayete teşebbüs olarak değerlendiriyor. Polis 8 Eylül'de iki maskeli şüphelinin güvenlik kamerası görüntülerini yayımlayarak halktan yardım istedi. Kuzey Ren-Vestfalya Eyalet Kriminal Dairesi, Şubat ayından bu yana eyalette bu yapılara atfedilen yaklaşık 20 suç kaydettiğini açıkladı. Peki kim bu gruplar, gençler neden katılıyor ve Türkiye'de doğan bu olgu Almanya'ya nasıl uzandı? Yeni nesil çeteler üzerine kitap yazan Gazeteci-Yazar Sadık Güleç ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Saksonya-Anhalt'taki seçimleri, açık ara farkla aşırı sağcı, İslam ve göç karşıtı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin kazanması bütün Almanya'da deprem etkisi yarattı. Partinin tehlike olarak gördüğü göçmenler, Müslümanlar, LGBTIQ+'lar, engelliler, demokratlar ve solcular büyük endişe içinde. Pek çok kentte protesto eylemleri düzenlenirken, Almanya'daki etnik, kültürel ve dini çeşitliliğin, ortak barışçıl yaşamın tehlikede olduğu ifade ediliyor. BZI Başkanı Didem Laçin Karabulut, COSMO Türkçe'ye verdiği demeçte kötümserliğe kapılmayıp herkesi mücadeleye çağırdı. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Aşırı sağcı, İslam ve göç karşıtı AfD Almanya'nın doğu eyaletlerinde zaten güçlüydü. Ancak yüzde 43,8'lik oy oranı son yılların rekoru. Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern'da 20 Eylül'de yapılacak seçimlerde de oylarını katlaması bekleniyor. Batıda da güçlenen AfD, bir sonraki genel seçimlerde iktidara gelmeyi hedefliyor. AfD'nin Saksonya-Anhalt zaferi neden sadece bir eyalet seçimi olarak görülmemeli? Bunun tüm Almanya ve Avrupa için sonuçları neler olabilir? Prof. Dr. Burak Çopur, WDR COSMO Türkçe için yorumladı. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Arşak Yaşar Kurt, 1968'de Rizeli bir ailenin çocuğu olarak İstanbul'da doğdu. Sanatla ilk teması oyunculuktu; 80'lerin ortasında TRT yapımlarında rol aldı, tiyatroda oynadı. Avrupa'da gördüğü sokak sanatçıları ise ilk albümü "Sokak Şarkıları"na ilham verdi. Albüm 1993'te Köln'de kaydedildi, bir yıl sonra çıktı. Kısa süre sonra Berlin'e yerleşti. Hayatının en beklenmedik dönemeci 2007'de geldi. Hrant Dink için şarkı kaydetmek üzere gittiği Ermenistan'da, bir kitapçıda gördüğü CD kapağındaki yüz kendi yüzüne şaşırtıcı biçimde benziyordu. İstanbul'a dönüp aile büyükleriyle konuştuğunda öğrendi: Ailesi Rize'ye Van'dan göç etmişti ve Ermeni kökenliydi. Atası, soykırım sırasında dokuz yaşındayken Van'dan Karadeniz kıyısına yürümüş, ailesinin geri kalanı katledilmişti. Bu keşiften sonra vaftiz olup Arşak adını aldı; karar Türkiye'de tartışıldı, internette ciddi saldırılara maruz kaldı. Otuz yılı aşkın kariyerinde üretmeyi sürdüren Kurt, 12-13 Eylül'de Berlin'deki Ballhaus Prinzenallee'de sahnelenecek "Es war einmal…

Üç ayrı karar, dokuz yıla yakın tutukluluk, değişmeyen tek bir sonuç: Osman Kavala hâlâ cezaevinde. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi'nin 25 Ağustos tarihli kararında Türk yargısı için ağır bir ifade var: "adaletin açıkça inkârı". Mahkeme Kavala'nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını ve mahkûmiyetin bütün sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istedi, 70 bin euro manevi tazminata hükmetti. Karar 15'e karşı 2 oyla çıktı ve nihai temyiz yolu kapalı. Külliye'den gelen ilk tepki sert oldu: Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, Türkiye'nin sözleşmeye taraf olma durumunu ve AİHM'e bireysel başvuru imkânını gözden geçirmeye zorlandığını söyledi. Ama bu çıkışa itiraz AKP saflarından da geldi. Bir AİHM kararı uygulanmazsa gerçekte ne oluyor? Strazburg'da Türkiye hakkında karar bekleyen 22 binden fazla başvuru var. Sözleşmeden çıkılırsa bu dosyalar ne olur? Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri aktarıyor. Ardından AİHM'de yıllarca yargıçlık yapmış emekli Büyükelçi Rıza Türmen ile konuşuyoruz.…

Cybergrooming, yetişkinlerin internet ve dijital platformlar üzerinden çocuklarla cinsel amaçlı iletişim kurmasını ve onların güvenini kazanarak istismar etmeye çalışmasını ifade ediyor. Sosyal medya ağlarında ya da bilgisayar oyunlarında sahte hesaplarla çocukların akranı gibi davranan istismarcılar, zamanla güven ilişkisi kurarak çocuklardan cinsel içerikli fotoğraf veya video talep edebiliyor. Peki çocuklarımızı cybergrooming ve dijital cinsel istismardan nasıl koruyabiliriz? Böyle bir durumla karşılaştığımızda ne yapmalı ve hangi kurumlardan destek almalıyız? Bu soruları Kuzey Ren-Vestfalya Medya Kurumu Landesanstalt für Medien NRW'den Proje ve Sosyal Medya Sorumlusu Eda Engin'e sorduk. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.

Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaleti, 6 Eylül Pazar günü tarihi bir seçime hazırlanıyor. Anketlerde çok ciddi bir yanılma olmadığı takdirde Nasyonal Sosyalizm döneminin ardından ilk kez aşırı sağcı bir parti, bir Alman eyaletini yönetebilir. Bu durumun sadece eyaletle sınırlı kalmayacağı, ülke demokrasisinde ciddi bir kırılmaya yol açacağı konuşuluyor. Eyalet ve Almanya’daki göçmen kökenlilerde ise tedirginlik giderek artıyor. COSMO Türkçe, siyaset bilimci Prof. Dr. Emre Arslan ile Almanya’yı bekleyen tarihi dönemeci konuştu. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.

Düşünün, dedeniz bundan neredeyse 60 sene önce Almanya'daki küçük bir şehre işçi olarak geliyor ve gün geliyor, siz o kente belediye başkanı oluyorsunuz. 80 bin nüfuslu Bonn Bad Godesberg'in Belediye Başkanı olan Feyza Yıldız, başarı hikayesini podcast WDR Cosmo Türkçe'de anlattı. Darmstadt Teknik Üniversitesi’nde Eğitim Bilimleri alanında yüksek lisans yapan ve sonrasında Federal İstatistik Dairesi’nde görev üstlenen Feyza Yıldız, moderatörümüz Aydın Işık 'ın hayatına, kariyerine ve neden CDU'da politikaya atıldığına ilişkin sorularını yanıtladı. İlginç bir sohbet sizi bekliyor.

Turizm sezonu devam ederken Türkiye’nin Akdeniz sahillerinde ortaya çıkan plastik atık görüntüleri, kamuoyunda büyük endişe uyandırdı. Avrupa’nın en büyük plastik atık ithalatçısı olan Türkiye’ye geri dönüşüm amaçlı sokulan plastiklerin, ilgili şirketler tarafından denetimsiz ve gelişigüzel bir şekilde doğaya bırakıldığı anlaşılıyor. İşletmelerin rant odaklı yaptığı bu yasa dışı uygulama turizm sektörünü milyarlarca dolarlık zarara uğratırken, mikroplastiklerin çevre ve insana olan maliyeti bunun çok ötesinde. Cosmo Türkçe, deniz biyoloğu Prof. Dr. Sedat Gündoğdu ile Türkiye’nin plastik atık sorununu konuştu. Mikrofonda Aydın Işık ve Serap Doğan var.

Türkiye ve İsrail arasında uzun süredir diplomatik düzeyde devam eden gerginlik, Suriye topraklarında tehlikeli bir askeri gerginliğe dönüştü. İsrail son olarak Türkiye sınırına 70 km mesafedeki Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurdu. Netanyahu yönetimi, Türkiye’nin burada kalıcı bir askerî varlık oluşturma niyetinde olduğunu iddia ediyor. Uzmanlar, iki ülkenin Orta Doğu’da kıyasıya bir nüfuz mücadelesi yürüttüğü görüşünde. Cosmo Türkçe, Orta Doğu’yu yakından takip eden gazeteci Hediye Levent ile Ankara-Tel Aviv hattında yükselen gerilimi konuştu. Mikrofonda Aydın Işık ve Serap Doğan var.

Almanya rekor bir sıcak yaz yaşıyor. Robert Koch Enstitüsü'ne göre 9 Ağustos itibarıyla yaklaşık 14 bin kişi sıcağa bağlı nedenlerle hayatını kaybetti. Şimdiye kadar kaydedilen en yüksek rakam bu! Bunun üzerine SPD'li beş federal bakan "sıcaktan koruma eylem planı" hazırladı. Ana başlıklar: yapı planlaması hukukunda iklime uyum, çalışanların aşırı sıcağa karşı korunması ve huzurevleri ile hastanelerde serinletme yatırımlarına destek. SPD ayrıca iklime uyum ve doğayı korumanın Anayasa'ya ortak görev olarak yazılmasını da istiyor. Birlik partileri bu değişikliğe mesafeli, Yeşiller ise destek sözü verdi. Peki bu plan aşırı sıcaklardan kaynaklı ölümleri önlemeye yeter mi? Konuyu SPD Berlin Milletvekili Dr. Turgut Altuğ ile konuştuk. Mikrofonda Aydın Işık ve Serap Doğan var.

Ona Wuppertal’da otobüse bindiğinizde şoför koltuğunda da rastlayabilirsiniz, akşam bir televizyon ekranında da... Özkan Lafatan çok yönlü bir isim. Yirmi yıldan beri Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu ve Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu yönetiminde gönüllü olarak görev yapıyor. Bugünlerde Sivas Madımak Katliamı sanıklarından üçünün, yaşadıkları Almanya’da yargılanmaları için yeni bir kampanya başlattı. Aynı zamanda Yol TV Genel Müdürü olan Özkan Lafatan ile uğraşlarını, televizyonculuk mesleğini ve hayat hikayesini konuştuk. Alevi deyişlerini seven Özkan Bey, bir de türkü söyledi. Mikrofonda Adnan Ağaç var.

Türkiye'de yargının hedefinde olan Süleymancılar, Almanya'da "İslam Kültür Merkezleri Birliği" (VİKZ) adı altında faaliyet gösteriyor. Cemaat, Almanya'daki Müslüman toplumun en eski ve en büyük çatı kuruluşlarından biri. Şimdiye kadar Alman iç istihbaratının radarına girmedi, siyasi çizgisi de pek eleştirilmedi. Köln'de inşa edilen genel merkez geçtiğimiz günlerde açıldı. Almanya’daki bu yapı ülke için risk taşıyor mu? Türkiye'deki operasyon ne anlama geliyor? Almanya Küresel ve Bölgesel Araştırmalar Enstitüsü (GIGA) uzmanı Dr. Hakkı Taş sorularımızı yanıtladı. Ekibimizden Elmas Topcu, cemaatin geçmişini ve Almanya'daki faaliyetlerini derledi. Mikrofonda Adnan Ağaç var.

Leipzig/Halle Havalimanı'nda patlayıcı ve fünyeyle donatılmış bir dronun bulunması Almanya'da güvenlik alarmına yol açtı. Federal Başsavcılık, olayın Almanya'nın ulaşım ve lojistik altyapısına yönelik ağır bir saldırı olabileceği şüphesiyle soruşturma yürütüyor. İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt ise olayı “hibrit saldırı senaryosu” ve yeni bir tehdit boyutu olarak nitelendiriyor. Olay Almanya'nın dron savunmasındaki eksikleri de yeniden tartışmaya açtı. Almanya teknik olarak dron saldırılarını tespit edip durdurabilecek kapasiteye sahip mi? Dronlar devletler arasındaki hibrit savaşın yeni silahına mı dönüşüyor? Konunun teknik boyutunu TU Berlin'den Prof. Dr. Şahin Albayrak, güvenlik ve Avrupa siyaseti boyutunu ise Brüksel Özgür Üniversitesi ve Avrupa Politikalar Merkezi’nde görev yapan Dr. Murat Seyrek ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Elmas Topcu var.

Almanya'da emeklilik reformu yeni bir tartışmaya yol açtı. Federal hükümetin Emeklilik Güvencesi Komisyonu, 45 yıl prim ödeyenlerin normal emeklilik yaşından önce kesintisiz emekli olma hakkının kaldırılmasını önerdi. Kamuoyunda “63 yaşında emeklilik” olarak bilinen uygulamada, 1964 ve sonrasında doğanlar bugün 45 yıllık sigortalılığın ardından en erken 65 yaşında kesintisiz emekli olabiliyor. Reforma sendikalar ve yedi eyalet başbakanı karşı çıkıyor. Peki 45 yıl çalışmak kesintisiz erken emeklilik için yeterli olmalı mı? Ağır işlerde çalışanlardan 67 yaşına kadar çalışmaları beklenebilir mi? Konuyu sendikacı Serdar Derventli ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Elmas Topcu var.

Gülbahar Kültür, 1965’te Ordu’da doğdu. On dört yaşına kadar İstanbul’da yaşadıktan sonra aile birleşimiyle Almanya'ya geldi. Bremen Üniversitesi Alman Dili-Edebiyatı Kültür Bilimleri bölümünü bitirdi. Üniversite yıllarında taksicilik yaptı. Şiir, öykü ve mizah yazıları yazdı. 1999 yılında WDR tarafından kurulan ve merkezi Köln’de olan Funkhaus Europa (sonraki adıyla Cosmo) bünyesinde müzik editörlüğü yaptı. Halen bu görevini sürdüren çok yönlü yazar, sunucumuz Aydın Işık'ın konuğu oldu. İlginç hikayesini anlattı.

Liverpool'un efsane futbolcusu Mohamed Salah artık Trabzonspor'da. Sadece Salah değil, Osimhen, Sane, Asensio, Ake ve Trossard gibi starlar da Türkiye'de top koşturuyor. Cuma günü başlayacak Süper Lig bir ünlüler geçidine dönüşmek üzere. Peki kulüpler bu pahalı oyuncuları kadrolarına nasıl katıyor? Bu transferler takımlara, Süper Lig'e ve Türkiye'ye neler kazandıracak? Ve en önemli soru: Bu sezon hangi takımın şampiyonluk şansı daha fazla? İşte futbolseverlerin kafasını meşgul eden bütün bu sorulara yanıtlar sunucumuz Aydın Işık ve WDR editörü Tuncay Özdamar'ın ilginç futbol sohbetinde. Başlama düdüğü çalsın!

"Terörsüz Türkiye" sürecinde önemli bir aşama daha geride kaldı. "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun", TBMM Genel Kurulu'nda 467 milletvekilinin oyuyla kabul edildi. 87 ret, 7 çekimser, 2 de mükerrer oy kullanıldı. Yasanın uygulanabilmesi için PKK'nin örgütsel varlığına son verdiğinin ve elindeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilerek Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yasanın öngördüğü hukuki süreç başlayacak. Çerçeve yasanın kabulünün Kürt sorununun çözümü ve Türkiye siyaseti için ne anlama geldiğini Almanya’da yaşayan HDP eski milletvekili Ertuğrul Kürkçü ile konuştuk. Gazeteci Can Dündar yorumladı. Mikrofonda Aydın Işık ve Adnan Ağaç var.

Temmuz sonunda Fas sınırındaki İspanya toprağı Ceuta'ya 72 bin göçmen ulaştı. Büyük kısmı sahil ve deniz yoluyla gerçekleşen geçişler, kentte insani ve güvenlik krizine yol açtı. 100 kişi yaşamını yitirdi. İspanya hükümeti orduyu devreye sokarken, Avrupa Birliği içinde sınırların korunmasına dair tartışma yeniden alevlendi. İtalya, İspanya'dan hava ve deniz yoluyla gelen yolculara yönelik geçici sınır kontrolleri başlattı. İspanya da buna karşılık İtalya'dan gelen yolcuları kontrol etmeye başladı. Peki bu kitlesel göç hareketi neden yaşandı? Sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler nasıl bir rol oynadi? Avrupa Birliği bu olaydan sonra sınırlarını korumak için nasıl bir strateji izleyecek? Konuyu Strazburg'ta Avrupa gündemini izleyen gazeteci Kayhan Karaca ile konuştuk. Ekibimizden Adnan Ağaç son gelişmeleri derledi. Mikrofonda Aydın Işık var.

Barbaros Altuğ, 2016’da Türkiye'deki darbe girişiminin ardından önce Paris’e yerleşmiş, 2018’den bu yana ise Berlin’de yaşıyor. Berlin’de yazar olarak resmi kurum ve örgütlerden büyük destek gördüğünü aktarıyor. Türkçe yazdığı kitaplar için bile fon bulabilmiş. "Uzun Bir Kışın En Karanlık Gecesi" adlı kitabı Eylül ayında Almanca olarak piyasaya çıkacak. Çok yönlü yazar İstanbul’u artık “eski bir sevgili” olarak tanımlıyor. Berlin’i çok sevmesine ve burada kendini mutlu hissetmesine rağmen aşırı sağcı parti AfD’nin gün geçtikçe güç kazanması onu endişelendiriyor. LGBTİ+ aktivisti de olan Barbaros Altuğ ile sunucumuz Eren Mahir Gencer sohbet etti.

Türkiye’den erişime engellenmesine rağmen 14 milyon kez izlenen “Ölü Deniz” gösterisi yüzünden tutuklanan Deniz Göktaş, Çorlu’daki "kuyu tipi" cezaevinde tutuluyor. Stand-up sanatçısı hakkında çıkan haber ve kamuoyu tepkisinde hissedilir bir azalma var. Deniz Göktaş'ın tutuklanmasına gerekçe olarak “dini değerleri alenen aşağılama” ve "Cumhurbaşkanına hakaret" suçlamaları gösteriliyor. Benzer bir gösteri Almanya'da oynansa ne olurdu? Bu soruyu mizah sanatçısı Muhsin Omurca ile konuştuk. Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri derledi. Mikrofonda Eren M. Gençer var.

Avrupa'da hüküm süren aşırı sıcaklar Ren, Elbe ve Tuna gibi nehirlerde suların çekilmesine yol açtı. Almanya'nın en uzun nehri Ren neredeyse kurudu. Düşen su seviyesi nedeniyle taşımacılık güçlükle yapılıyor. Fransa ve Macaristan'da nehir sularıyla soğutulan nükleer santraller, su seviyesi aşırı derecede düştüğü için soğutma yapılamayınca durdu. Bu ülkelerde enerji krizi baş gösterdi. Peki suların çekilmesinin vatandaşlar ve ekonomi için sonuçları neler? Ziraat Mühendisi ve Berlin Eyalet Milletvekili Dr. Turgut Altuğ ile yaşanan tarihi kuraklığı konuştuk. Mikrofonda Eren Mahir Gencer ile Erkan Aslan var.

Almanya'ya göç son 15 yılın en düşük seviyesinde. Ülkeye gelenlerle gidenler arasındaki fark, yani net göç iki yıl önce 663 bin iken, geçen yıl 235 bine düştü. Ekonomi çevreleri göçteki bu düşüşü "alarm verici" olarak nitelendiriyor. Federal hükümet ise göç denince düzensiz göçü öne çıkarıp, sert politikalarıyla seçmenin gözüne girmeye çalışıyor. Peki Almanya'nın göç alması hayatımız, refahımız ve ülkenin geleceği için neden önemli? Türkiye'den göç ne durumda? Biz sorduk, Türkiye ve Uyum Araştırmaları Merkezi Vakfı Uzmanı Siyaset Bilimci Caner Aver yanıtladı. Mikrofonda Erkan Aslan ve Eren Mahir Gençer var.

30 yaşındaki Dr. Batuhan Temiz, Alman ordusu Bundeswehr’de subay rütbesinde doktor olarak görev yapıyor. Bunun yanısıra Eylül ayında Berlin eyaletinde yapılacak seçimleride FDP partisinin milletvekili adayı. 1996 yılında Berlin'de, Türklerin yoğun olarak yaşadığı Kreuzberg semtinde dünyaya gelen ve zor şartlarda büyüyen Batuhan Temiz ilginç hikayesini sunucumuz Eren Mahir Gencer sohbet etti.

Almanya'daki tren istasyonları son yıllarda istenmeyen görüntülere sahne oluyor. Başta kadınlar olmak üzere, pek çok yolcu kendini güvende hissetmiyor. Bu nedenle Ekim ortasından itibaren Alman Demiryolları'nın (Deutsche Bahn) işlettiği bütün tren istasyonlarında alkol tüketimine yasak konulacak. Bazı tren garlarında yasak şimdiden uygulamaya girdi. Yasağın nereleri kapsayacağını Erkan Aslan araştırdı. Alman Demiryolları İşçi Temsilcisi Tolga Özgül, yasağın olası etkilerini değerlendirdi. Mikrofonda Eren M. Gencer var.